Ze względu na obowiązujący stan epidemii zmianie uległ harmonogram budżetu obywatelskiego na 2021 r.

Ocena projektów: 22 stycznia - 24 czerwca 2020 r.
Odwołania od wyników oceny: 24 czerwca - 14 sierpnia 2020 r., w tym składanie odwołań przez autorów od 24 do 30 czerwca 2020 r.
Głosowanie: 1 - 15 września 2020 r.
Ogłoszenie wyników głosowania: 30 września 2020 r.

więcej informacji

Eko-strefy, schronienia i domki dla jeży. Warsztaty ochrony jeży dla mieszkańców.

2
Oceniony negatywnie
Pomysł na rok 2021
Lokalizacja Targówek
Autor pomysłu Rembielinska
Koszt pomysłu
Koszt pomysłu
29 000 zł
Kategoria
  • ochrona środowiska
  • przestrzeń publiczna
  • zieleń miejska
Poziom zgłaszanego projektu
dzielnicowy
Projekt zakłada zrealizowanie stacjonarnych oraz plenerowych warsztatów dla mieszkańców ochrony i wsparcia jeży oraz przeprowadzenie kampanii informacyjnej w formie plakatów.

Lokalizacja

Poziom zgłaszanego projektu:
dzielnicowy
Dzielnica:
Targówek
Lokalizacja projektu - ulica i nr / rejon ulic w Warszawie:
Warsztaty stacjonarne:
- MAL w Domu Kultury Świt
- Centrum Kultury i Aktywności w Dzielnicy Targówek

Proponowane lokalizacje eko-stref i umieszczenia domków:
- Zachodnia strona budynku Wysockiego 20, działki nr 7/4, 138 z obrębu 4-08-12
- Teren między siedzibą SM Bródno a Trasą Toruńską, działka 57/12 z obrębu 4-08-03
- Obszar między ulicami Bolivara, Żuromińską, Groera i Wincentego, działki 41, 47/5, 47/11 z obrębu 4-08-15
- Południowo zachodnią strona budynków przy H. Junkiewicz, działki 110/4, 127 z obrębu 4-10-14
Lokalizacja na mapie:

Dane projektu

Skrócony opis projektu
Projekt zakłada zrealizowanie stacjonarnych oraz plenerowych warsztatów dla mieszkańców ochrony i wsparcia jeży oraz przeprowadzenie kampanii informacyjnej w formie plakatów.
Opis projektu
Dla warszawiaków spotkania z miejską fauną są jedną z najbardziej dostępnych form kontaktu z przyrodą. Jeże, jako zwierzęta powszechnie rozpoznawane, mało płochliwe i stosunkowo łatwe do bezpośredniej obserwacji, i dzięki temu traktowane przez większość ludzi z sympatią, mogą być przez to „gatunkiem flagowym” wśród „dzikich” zwierząt, współistniejących z ludźmi w Stolicy.

Niestety, zwierzęta te narażone są na wiele zagrożeń w związku ze zmianą ich naturalnego środowiska na obszary miejskie. Projekt zakłada działania mające na celu wsparcie gatunku na terenie dzielnicy.

Projekt zakłada zrealizowanie stacjonarnych oraz plenerowych warsztatów dla mieszkańców ochrony i wsparcia jeży oraz przeprowadzenie kampanii informacyjnej w formie plakatów. Projekt będzie głównie skierowany do młodzieży i dorosłych mieszkańców mogących podjąć skuteczne i dozwolone prawnie działania dla potrzeby gatunku.

W ramach projektu przeprowadzone będą cztery stacjonarne spotkania z mieszkańcami, na których przekazane będą praktyczne informacje jak dbać o współistnienie naszych małych, kolczastych przyjaciół.

Podczas warsztatów mieszkańcy dowiedzą się:
- jakie pożytki przynosi współistnienie jeży na terenach zamieszkałych przez ludzi, jako strażnicy ogrodów
- poznają zachowania jeży, mechanizmy obronne, proces hibernacji i inne ciekawostki gatunku,
- dlaczego jeże ulegają synatropizacji, przenoszą swoje siedliska z terenów niezurbanizowanych do miasta
- jak tworzyć bezpieczne dla dzikich zwierząt Eko-Strefy, miejsca zapewniające bezpieczną hibernację, ochronę przed drapieżnikami i miejskimi zagrożeniami,
- jak stworzyć ogród przyjazny jeżom, umożliwić im utworzenia gniazda, ułatwić nocne wędrówki i zabezpieczyć zimowy sen, przeprowadzać bezpiecznie prace ogrodnicze,
- jak wspierać jeże w budowie naturalnych schronienie oraz jak tworzyć bezpieczne sztuczne schronienia, odporne na warunku pogodowe, zabezpieczone przed drapieżnikami
- gdzie na terenie dzielnicy występują jeże i gdzie można umieścić bezpieczne dla nich schronienie, mieszkańcy wymienią się doświadczeniami i obserwacjami
- w jaki sposób, zapewnić im bezpieczeństwo w przestrzeni publicznej, w parkach i na prywatnych posesjach, dopilnowując psów, nie wypalając traw, przeprowadzając prace ogrodnicze z uwagą,
- jak postępować w przypadku spotkania w okresie około hibernacyjnym wybudzonego jeża, zapewnić doraźną pomoc, bądź w razie konieczności zastępcze miejsce do hibernacji
- jak pomóc jeżowi zaatakowanemu przez pasożyty, uwolnić go od cierpienia i bezpiecznie wypuścić do naturalnego środowiska,
- w jaki sposób prawo chroni dzikie zwierzęta, jakie mamy obowiązki wobec dzikich i chronionych gatunków zwierząt występujących na terenie dzielnicy,
- przyczyny trudności z wprowadzeniem projektu ochrony jeży w dzielnicy Targówek, gdy inne dzielnice Warszawy z powodzeniem prowadziły takie projekty.

W ramach spotkań wspólnie z mieszkańcami przeprowadzone będą warsztaty budowy różnorodnych schronień dla tych małych "Targówczan", zgodnie z wytycznymi organizacji ochrony i ratowania dzikich zwierząt.

Niestety, w Warszawie zwierzęta te rzadko dożywają dwóch lat, podczas gdy w sprzyjających warunkach, w niewoli potrafią żyć do 10 lat. Jeż spędza zimę w hibernacji, ale dotyczy to tylko zdrowego, dorosłego, dobrze odżywionego jeża, w dobrym i bezpiecznym schronieniu. Młode i słabe jeże nie są zdolne do hibernacji. Jesienią lub wczesną zimą niehibernujący jeż wielkości pomarańczy, sporego grapefruita, bez naszej pomocy na pewno zamarznie. Około 40% populacji jeży w środowiskach miejskich nie przeżywa okresu hibernacji, a w stosunku do młodych jeży, z jesiennych miotów śmiertelność zimowa wynosi prawie 70%. Śmiertelność w konsekwencji zaburzeń hibernacji jest największym zagrożeniem przeżywalności populacji jeży.

Według opinii specjalistów ochrony dzikich zwierząt naturalne schronienia wykorzystywane przez jeże nie sprawdzają się w zurbanizowanej przestrzeni miasta. Przede wszystkim brak podstawowego materiału, stert liści skrupulatnie uprzątanych w parkach i na osiedlach mieszkalnych, uniemożliwia jeżom prawidłowe przygotowanie gniazda na zimę. Liście również są często wypalane bądź niszczone przez wandali, a gniazda ziemne bądź wśród krzewów niszczone są przez budowy, bez zwrócenia uwagi czy nie ma tam gniazd jeży. Doskonałym przykładem takich działań jest budowa metra na Bródnie.

Brak jest jakichkolwiek opracowań naukowych twierdzących, że sztuczne domki mogą skutkować porzuceniem miotów, a w okresie zimowym zaburzeniem procesów hibernacji. Specjaliści twierdzą wręcz przeciwnie. Również nie ma naukowo potwierdzonych żadnych informacji, że wsparcie sieliskowania jeża bądź wzrost jego populacji na jakimś obszarze, zurbanizowanym bądź niezurbanizowanym, powodowałby negatywne konsekwencje. Nie ma też potwierdzonych danych, że zwiększająca się populacja jeża może wprowadzić w ten sam obszar gatunki stojące wyżej w łańcuchu pokarmowym. Synatropizacja w tym przypadku jest w marginalnym stopniu zależną od tego rodzaju działań, chroniących gatunek przed śmiertelnością.

Wykonane podczas warsztatów schronienia zostaną wspólnie z mieszkańcami umieszczone w bezpiecznych lokalizacjach podczas plenerowych spotkań na których tworzone będą Eko-Strefy. Enklawy te oraz projekty schronień zostaną wykonane na podstawie zamieszczonych w projekcie wytycznych specjalistów Polskiego Stowarzyszenie Ochrony Jeży "Nasze Jeże" z Białegostoku, Ośrodka rehabilitacji zwierząt w Kłodzku "Jerzy dla Jeży" z Kłodzka oraz Fundacji Na Rzecz Ochrony Dzikich Zwierząt Primum "Jeżurkowo" ze Skierd. Schronienia te bądź Eko-Strefy zostaną umieszczone w różnych miejscach w dzielnicy Targówek, w których występują jeże, a które są w zarządzie m.st. Warszawy, i co do których nie ma roszczeń. Dla przykładu proponuję poniższe lokalizacje:
- Zachodnia strona budynku Wysockiego 20, działki nr 7/4, 138 z obrębu 4-08-12
- Teren między siedzibą SM Bródno a Trasą Toruńską, działka 57/12 z obrębu 4-08-03
- Obszar między ulicami Bolivara, Żuromińską, Groera i Wincentego, działki 41, 47/5, 47/11 z obrębu 4-08-15
- Południowo zachodnią strona budynków przy H. Junkiewicz, działki 110/4, 127 z obrębu 4-10-14

Jestem pewien, że Wydział Ochrony Środowiska Dzielnicy Targówek znajdzie na jej terenie inne miejsca, w których można bezpiecznie umieścić takie Eko-Strefy i Domki dla Jeży.

Podczas spotkań mieszkańcy zdobędą wiedzę jak rozpoznawać zagrożone osobniki i jak im pomagać. Profesjonalną opiekę jeżom mogą zapewnić jeżom wyłącznie osoby posiadające uprawnienia Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, jednakże każda osoba powinna udzielić doraźnej, koniecznej pomocy potrzebującemu zwierzęciu. Podczas warsztatów przeprowadzone zostanie szkolenie z oceny stanu osobnika i profesjonalnych metod udzielania koniecznej, możliwej prawnie pomocy, niewymagającej interwencji weterynaryjnej. Mieszkańcy uzyskają wiedzę jak usunąć pasożyty zaatakowanemu przez nie jeżowi, odkarmić jesienią i wiosną osłabionego osobnika, zapewnić miejsce do prze hibernowania wybudzonemu jeżowi czy też do kogo zwrócić się o pomoc w poważniejszych sytuacjach.

Dodatkowo, Wydział Ochrony Środowiska przygotuje plakat informacyjny dla mieszkańców o pożytkach jakie w ogrodach prywatnych posesji przynoszą ci mali mieszkańcy. Plakat będzie zachęcał właścicieli i zarządców nieruchomości by przy okazji jesiennych porządków w zieleni zapewnić schronienie jeżom w dowolnej formie i konstrukcji, choćby pozostawiając gdzieś w ustronnym miejscu ogrodu niewielką stertę liści, w której schronienie na zimę znajdzie jeżyk.

Chcemy wprowadzić wśród mieszkańców i instytucji zarządzających terenami zielonymi nawyki i procedury, by robiąc jesienne porządki w naszych ogrodach pamiętano, żeby przed usunięciem kopca liści sprawdzić czy nie mieszka w nim jeż. Zbyt często słyszy się o bestialskich aktach wobec miejskich zwierząt, czego nie można pozostawić bez reakcji. Również niestety bardzo często podczas wypalania takich miejsc zwierzęta te giną. Jeśli zimą, rozkopując jakąś stertę liści czy gałęzi natkniemy się na zimnego, sztywnego i pozornie nieoddychającego jeża, nakryjmy go z powrotem liśćmi i pozwólmy... spać. Pod żadnym pozorem nie wolno przenosić takiego jeża z miejsca, w którym został znaleziony.

Pamiętajmy, że obecność jeża w naszym otoczeniu, w ciągu dnia oraz nocą, od później jesieni do wczesnej wiosny prawie zawsze oznacza, że coś mu dolega i potrzebuje on naszej pomocy. Najlepiej zwrócić się wtedy o pomoc lub radę do najbliższego ośrodka rehabilitacyjnego dzikich zwierząt lub Ośrodkiem rehabilitacji Jeżurkowo 606-950-949. Nieudzielenie takiej pomocy lub przyczynienie się do skrzywdzenia jeża, w jakikolwiek sposób - np. poprzez zniszczenie nory, okaleczenie czy dopuszczenie psa do zniszczenia nory jeża czy pogryzienia go jest przestępstwem.

W ramach projektu:
- odbędą się czterokrotnie (maj, wrzesień) warsztaty stacjonarne dla mieszkańców prowadzone przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska, w MAL w Domu Kultury Świt oraz w Centrum Kultury i Aktywności w Dzielnicy Targówek na temat pożytków jakie przynoszą oraz sposobów zapewnienia bezpieczeństwa jeżom zamieszkującym Warszawę. Podczas warsztatów zapewnione będą materiały do budowy różnorodnych schronień dla jeży, drewno, papa, siano, liście, gałęzie, itp; po 10 sztuk na spotkanie. Narzędzia do ich konstrukcji przyniosą uczestnicy (młotek).
- dwa wykonane domki zostaną wyposażone w kamery by umożliwić podgląd na żywo ich mieszkańców. Zostaną umieszczone w lokalizacjach zapewniających możliwość podłączenia koniecznego zasilania, transmisja będzie odbywać się z wykorzystaniem łącza komórkowego. Lokalizacja tych domków pozostanie do wiadomości jedynie pracowników urzędu.
- odbędą się czterokrotnie (maj, wrzesień) warsztaty plenerowe dla mieszkańców prowadzone przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska z tworzenia eko-stref i umieszczania sztucznych schronień dla jeży w przestrzeni publicznej. Ewentualnie część schronień zostanie przekazana mieszkańcom do umieszczenia w ich posesjach,
- na potrzeby promocji warsztatów zostaną przygotowane, wydrukowane i rozkolportowane plakaty, ilość 50 sztuk będzie wystarczająca jak pokazuje doświadczenie,
- na potrzeby promocji pożytków i sposobów ochrony jeży w mieście zostaną przygotowane, wydrukowane i rozkolportowane plakaty informacyjne dla mieszkańców, ilość 50 sztuk będzie wystarczająca w związku z faktem, iż akcja będzie kierowana do obszarów, gdzie występuje zabudowa jednorodzinna.

Wstępny kosztorys:
Warsztaty stacjonarne 4 x 2500zł = 10000zł
Warsztaty plenerowe 4 x 2500zł = 10000zł
Domki z kamerą 2 x 4000zł = 8000zł
Druk plakatów 1000zł

Projekt opracowany na podstawie Raportu z Powszechnego Spisu Jeży Targówka stanowiącego załącznik do projektu.

Mapa Powszechnego Spisu Jeży Targówka:
https://drive.google.com/open?id=1k4w16vELvumh0vVl2vpshsasP1xrlXNF
Projektowanie uniwersalne
Tak
Uzasadnienie realizacji projektu
Jeże zamieszkują całą Warszawę. Można pokusić się o stwierdzenie, że jeże były tutaj zanim osiedlił się tu gatunek ludzki :)

Będąc więc bardziej Warszawiakami niż my, a przy tym należąc do gatunku chronionego, te pożyteczne zwierzęta zasługują na naszą opiekę. Gwałtowna urbanizacja, wzrost gęstości zabudowy, powszechnie stosowane środki ochrony roślin czy niszczenie naturalnych ostoi i siedlisk, dramatycznie wpłynęły na ich populację. W związku z usuwaniem liści z trawników w mieście koniecznym jest zapewnienie miejsca, gdzie jeże będą miały szansę przezimować w mieście.

Jeż jest jednym z największych ssaków owadożernych, choć nie gardzi też innym zwierzęcym pokarmem. To właśnie jego dieta sprawia, że dla wszystkich ogrodników jest bardzo pożyteczny - zmniejszają ilość szkodników w otoczeniu człowieka żywiąc się małymi gryzoniami oraz owadami. Zjadają ślimaki, dżdżownice, pająki, stonogi, szrańczaki i inne robaki niszczące nasze uprawy.

Rozwijające się aglomeracje miejskie oraz sieci dróg są dla jeży nie lada wyzwaniem. Choć jeże potrafią uciec przed pędzącym samochodem, to są zbyt wolne na swoich małych nóżkach i często jedyne co mogą zrobić to przyjąć obronną pozę, która niestety w starciu z samochodem nie zdaje egzaminu. Prócz drapieżników i drogowych kolizji na śmiertelność tego gatunku mają wpływ pasożyty, zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne. Każdy spotkany przez nas jeż posiada na swoim ciele pchły i kleszcze, jednakże naturalna ochrona w postaci kolców chroni go przed nimi. Jednak zbyt duża ilość pasożytów może osłabić jego kondycję a w najgorszym wypadku doprowadzić do śmierci.

Wiele gniazd jeży zostało zniszczonych na Targówku w związku z budową metra przez naszą dzielnicę. Szczególną zmianę w ilości osobników dostrzega się w rejonie skrzyżowania ulicy Rembielińskiej i Kondratowicza.

Targówek jest obecnie dzielnicą przeżywającą bum budowlany. Dotychczasowe tereny zielone znikają ustępując drogom i budynkom zabierające ze sobą naturalną przestrzeń jeży. Dostępna dla nich przestrzeń zostaje drastycznie ograniczona co w coraz większym stopniu naraża je na największe dla nich zagrożenie – śmiertelność hibernacyjną.

Brak jest systemowych działań zapewniających, że prace z zielenią zachowają część przestrzeni umożliwiającą tworzenie gniazd. Rozwiązaniem w tej sytuacji jest wsparcie gatunku tworzeniem Eko-Stref i sztucznych schronień.

Jednakże Lasy Miejskie w Warszawie wydały opinię w odniesieniu do uprzednio składanych projektów, iż w ich ocenie konstrukcje takie wiążą się ze zbyt dużą ingerencją w bytowanie zwierząt, która może zaburzyć ich wrodzone mechanizmy i zachowania. Ponadto, w opinii Lasów Miejskich, [domki dla jeży] mogą stać się obiektem zainteresowania innych gatunków zwierząt tj.: lisów, kun, kotów wolno żyjących, które będą stanowić potencjalne zagrożenie dla jeży, a bliskość ulic i parkingów stanowić może dla tych zwierząt duże ryzyko zgonu w wyniku kolizji, Ponadto domki dla jeży w opinii Lasów Miejskich mogą wzbudzać zainteresowanie osób postronnych co może skutkować porzucaniem miotów, a w okresie zimowym zaburzeniem procesów hibernacji. Niestety, opinia ta nie znajduje oparcia w żadnych opracowaniach naukowych. Zaskakującym jest również fakt, iż wiele takich projektów w innych dzielnicach uzyskało pozytywne oceny i zostało przez mieszkańców wybranych do realizacji.

Jako że jeże nie są zwierzętami stadnymi ani zbyt towarzyskimi wobec siebie, każdy z nich musi samemu znaleźć gniazdo do zimowej hibernacji. Jest to bardzo trudne i odpowiedzialne zadanie, bo od tego zależy przetrwanie 6 najchłodniejszych miesięcy roku. To dla jeży, zwłaszcza młodych, najtrudniejszy okres w życiu, bardzo często są zbyt młode, aby dać sobie radę z takim zadaniem. Dlatego powinniśmy je w tym wspierać, również na Targówku.

Podstawą prawną do działań mających na celu dobrostan jeży, w tym między innymi tworzenie "stref bezpiecznych" i umieszczanie sztucznych schronień dla jeży, jest obowiązujące Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183) w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, gdzie w załączniku nr 2 gatunek Jeż Wschodni znajduje się w pozycji 4, a gatunek Jeż Zachodni znajduje się w pozycji 5; jest § 10, ust. 4, pkt. g: W stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną ścisłą oraz częściową, stosuje się sposoby ochrony w zakresie wykonywania zabiegów ochronnych utrzymujących właściwy stan populacji lub siedlisk zwierząt polegających na budowie sztucznych miejsc lęgowych, miejsc rozrodu lub wodopojów.

Projekt nie zakłada tworzenia nowych siedlisk tych stworzeń ani też wprowadzania nowych osobników na teren miasta. Celem projektu jest ochrona istniejącej na terenie dzielnicy populacji i budowanie świadomości mieszkańców na temat pożytków i sposobów ochrony tych stworzeń.

Dzięki zwiększeniu świadomości mieszkańców o zwyczajach tych zwierząt i o sposobach ich ochrony, realizacja projektu pozwoli cieszyć się coraz częściej obecnością tych wspaniałych stworzeń w naszym mieście.

Charakterystyka

Potencjalni odbiorcy projektu

Kosztorys

Kosztorys realizacji projektu
Warsztaty stacjonarne 4 x 2500zł = 10000zł
Warsztaty plenerowe 4 x 2500zł = 10000zł
Domki z kamerą 2 x 4000zł = 8000zł
Druk plakatów 1000zł
Szacunkowy koszt realizacji projektu:
29 000,00 zł

Uzasadnienie negatywnej oceny projektu

Uzasadnienie negatywnej oceny projektu
Gatunki jeży występujące w Polsce są objęte częściową ochroną gatunkową tzn. istnieje wobec nich zakaz umyślnego zabijania, chwytania, niepokojenia i niszczenia siedlisk (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16.12.2016r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z dnia 16.12.2016r.). Ochrona ta jest ochroną pasywną, nie przewiduje aktywnego ingerowania w sposób bytowania jeży, w tym tworzenia sztucznych schronisk.
Wydatkowanie środków publicznych na opisany w projekcie cel nie będzie się mieściło w ramach ochrony tego gatunku, a zatem będzie działaniem niecelowym w rozumieniu art. 44 ust. 3 (Ustawa z dnia 27.08.2009r. o finansach publicznych.)

Modyfikacje

17.12.2019 12:58
Autor projektu
17.12.2019 13:01
Autor projektu
17.12.2019 13:03
Autor projektu
21.01.2020 22:08
Autor projektu
24.04.2020 14:17
Wydział Ochrony Środowiska dla Dzielnicy Targówek

Co sądzisz o tym pomyśle?

Dodaj komentarz
Komentarze (4)
Aby dodać komentarz musisz być zalogowany
  • Ciekawy projekt, który nie ma opisu żadnego konkretnego opisu.
    Ciekawi zatem złożona lista poparcia wniosku przez mieszkańców.
    Warto się temu przyjrzeć, czy projektodawca nie wrzuca wszędzie tej samej np. skopiowanej na xero listy?
    Nano Chanceur  12.12.2019 09:21
  • Super fajnie że ktoś pomyślał o tym
    lun_blue  14.01.2020 10:05
  • Popieram
    Bishop85  21.01.2020 17:47
  • Jeże wymagają ochrony w miastach. Świetny pomysł
    Apolonia13  23.02.2020 14:20
Aby dodać komentarz musisz być zalogowany